“Vua gà đen” Tùng Bá

Nhắc lại những ngày đầu khởi nghiệp, Lương Văn Nam, sinh năm 1999 vẫn chưa quên cảm giác hụt hẫng khi đứng giữa chuồng gà vắng lặng, hàng trăm con gà chết dần vì dịch bệnh. Lứa gà đầu tiên mất trắng chỉ sau một thời gian ngắn. Với nhiều người, đó có thể là điểm dừng. Nhưng với Nam thất bại ấy lại trở thành điểm khởi đầu cho một hành trình làm lại từ con số không.

Sinh ra và lớn lên ở vùng cao Tùng Bá, ngay từ khi còn học THPT, Nam đã sớm xác định sẽ lập nghiệp trên chính mảnh đất quê hương. Không chờ đến khi học xong, năm cuối cấp, anh mạnh dạn xin gia đình dựng chuồng, mua 500 con gà giống về nuôi, bắt đầu hành trình khởi nghiệp. Nhưng thực tế không dễ dàng. Do thiếu kinh nghiệm, chưa nắm vững kỹ thuật phòng bệnh, đàn gà nhanh chóng mắc dịch và chết gần hết. Lứa gà đầu tiên thất bại khiến toàn bộ số vốn tích cóp ban đầu gần như “bay theo mây khói”.

Anh Lương Văn Nam được mệnh danh là “vua gà đen”.

“Thời điểm đó, tôi cũng hoang mang lắm. Nhưng nghĩ nếu bỏ cuộc thì coi như mình chưa từng cố gắng, nên lại tự nhủ phải đi học cho bằng được” - Nam chia sẻ.

Không vội làm lại, Nam chọn cách đi xa để học nghề. Sau khi tốt nghiệp THPT, anh xuống Ba Vì (Hà Nội), xin làm công nhân tại một trang trại chăn nuôi gà quy mô lớn. Những ngày làm thuê vất vả, từ sáng sớm đến tối muộn, lại trở thành “trường học thực tế” quý giá. Tại đây, Nam được tiếp cận với quy trình chăn nuôi bài bản: từ chọn giống, phối trộn thức ăn, quản lý nhiệt độ chuồng trại đến lịch tiêm vắc-xin, cách nhận biết sớm dấu hiệu dịch bệnh.

Cuối năm 2019, sau nhiều tháng tích lũy kinh nghiệm, Nam trở về quê hương Tùng Bá, vay mượn thêm vốn để đầu tư lại từ đầu. Lần này, anh không nuôi theo cách cũ mà lựa chọn giống gà xương đen, một loại gà đặc sản bản địa có giá trị cao, phù hợp với điều kiện vùng cao. Sở dĩ anh lựa chọn giống gà đặc sản để nuôi nhằm tạo sự khác biệt và có tính cạnh tranh cao.

Để có con giống tốt, Nam đặt mua từ Trung tâm Thực nghiệm và Bảo tồn vật nuôi, Viện Chăn nuôi. Vừa làm, vừa rút kinh nghiệm, từng lứa gà dần ổn định hơn. Đến năm 2020, những lứa gà đầu tiên sau khi “làm lại” đã cho kết quả khả quan khi xuất bán hàng nghìn con gà thương phẩm. Thành công bước đầu giúp Nam thêm tự tin để mở rộng quy mô.

Khi đã tích lũy đủ kinh nghiệm, Nam bắt đầu nghĩ đến việc phát triển chăn nuôi theo hướng an toàn sinh học với quy mô bài bản hơn. Chia sẻ về kinh nghiệm chăn nuôi, Nam cho biết: “Tôi đầu tư hệ thống máng uống nước tự động để đảm bảo vệ sinh, sử dụng chế phẩm sinh học xử lý chất thải, vừa giảm ô nhiễm, vừa hạn chế mầm bệnh. Hệ thống chiếu sáng cũng được duy trì để giữ ấm cho gà, nhất là vào mùa lạnh. Nhưng cốt lõi vẫn là tiêm vắc-xin đầy đủ, đúng lịch từ khi gà còn nhỏ, có như vậy mới kiểm soát được dịch bệnh”.

Đã có thời điểm, phong trào nuôi gà đen ở Tùng Bá phát triển rầm rộ, song do thiếu kinh nghiệm và đầu ra bấp bênh, nhiều hộ dân dần bỏ cuộc. Trái lại, Lương Văn Nam vẫn kiên trì, bền bỉ bám nghề, từng bước hoàn thiện quy trình chăn nuôi theo hướng khoa học, nâng cao chất lượng sản phẩm, đưa gà đen vào tiêu thụ tại các nhà hàng, quán ăn trong tỉnh và mở rộng thị trường tới nhiều tỉnh, thành phố.

Gà xương đen được nuôi theo hướng an toàn sinh học tại trang trại của anh Lương Văn Nam.

Hiện nay, Nam đã xây dựng được 2 khu trang trại với diện tích 2 ha tại thôn Khuôn Làng và thôn Hồng Minh, xã Tùng Bá. Mỗi lứa dao động từ 4.000 - 6.000 con, mỗi năm nuôi duy trì 3 lứa. Hàng năm xuất bán từ 15 - 17 tấn gà thương phẩm, với giá bán 150 nghìn đồng/kg, cao hơn so với các giống gà thông thường. Riêng năm 2025, anh Nam xuất bán khoảng 3 vạn con, tương đương gần 70 tấn, sau khi trừ chi phí thu nhập gần 1 tỷ đồng.

Mở rộng quy mô sản xuất, Lương Văn Nam còn chủ động liên kết với 15 hộ dân trong xã; đồng thời cung cấp con giống để bà con mở rộng quy mô chăn nuôi. Anh cho biết: “Tôi cung cấp con giống, hướng dẫn kỹ thuật; các hộ đầu tư chuồng trại, công chăm sóc. Khi gà đến kỳ xuất bán, tôi đứng ra kết nối tiêu thụ để bà con yên tâm sản xuất”. Cách làm này không chỉ giúp ổn định đầu ra mà còn tạo thêm sinh kế cho nhiều hộ dân, từng bước hình thành vùng chăn nuôi gà đen theo hướng tập trung.

Không dừng lại ở những kết quả đạt được, anh tiếp tục tự học hỏi, tìm tòi qua mạng và trực tiếp tham quan, học tập các mô hình ở nhiều địa phương. Hiện nay, anh đang từng bước nghiên cứu, hướng tới chế biến các sản phẩm từ gà xương đen nhằm nâng cao giá trị và mở rộng thị trường tiêu thụ. Năm 2023, mô hình nuôi gà xương đen của anh đạt giải Nhất cuộc thi “Ý tưởng khởi nghiệp” do Tỉnh đoàn Hà Giang (cũ) tổ chức, đồng thời được xã Tùng Bá lựa chọn làm mô hình điểm để tham quan, học tập, tạo động lực lan tỏa tinh thần khởi nghiệp trong lực lượng đoàn viên, thanh niên.

Đồng chí Hoàng Trung Tá, Chủ tịch UBND xã Tùng Bá cho biết: “Từ thực tế mô hình của anh Lương Văn Nam, chúng tôi thấy rõ hiệu quả của việc phát huy giá trị đặc sản địa phương gắn với liên kết chăn nuôi, qua đó tạo sinh kế ổn định cho nhiều hộ dân. Thời gian tới, xã xác định gà đen là vật nuôi chủ lực trong phát triển kinh tế, tập trung hình thành vùng chăn nuôi hàng hóa, nâng cao giá trị sản phẩm, góp phần giảm nghèo bền vững”.

Từ những thất bại tưởng chừng phải bỏ cuộc đến cơ ngơi hàng vạn con gà hôm nay, hành trình của chàng trai người Tày ở Tùng Bá không chỉ là câu chuyện về ý chí vượt khó, mà còn mở ra một hướng đi mới cho chăn nuôi đặc sản vùng cao. Giữa những đổi thay của miền đá, Lương Văn Nam vẫn bền bỉ với lựa chọn của mình, từng bước gây dựng giá trị đặc sản gà xương đen quê hương.

Bài, ảnh: Quỳnh Châu