Triển vọng từ cây Quế

Những ngày này, về Đồng Tâm, dễ dàng bắt gặp màu xanh bạt ngàn của những đồi quế trải dài khắp triền núi, ven khe suối. Từ xa, hương quế thoang thoảng trong gió như báo hiệu một vùng đất đang chuyển mình mạnh mẽ. Người dân nơi đây vẫn ví quế là “của để dành”, bởi từ thân, vỏ đến cành, lá đều có thể mang lại giá trị kinh tế.

Theo người dân địa phương, quế rất phù hợp với khí hậu, thổ nhưỡng của Đồng Tâm. Loại cây này sinh trưởng tốt trên các diện tích đồi núi có độ dốc lớn, kể cả khu vực ven khe suối, những nơi trước đây nhiều loại cây trồng khác chưa mang lại hiệu quả kinh tế cao. Đây cũng là lợi thế quan trọng khi phần lớn diện tích đất lâm nghiệp của xã là đồi núi.

Đại diện HTX Trang Long - Đồng Tâm hướng dẫn người dân Cổng Đá kỹ thuật bóc vỏ quế.

Nếu như trước kia người dân chủ yếu trồng keo, mỡ với thu nhập bấp bênh thì nay nhiều hộ đã mạnh dạn chuyển sang trồng quế. Với mật độ khoảng 4.400 cây/ha, sau từ 8 - 10 năm cây bắt đầu cho thu hoạch. Trong quá trình sinh trưởng, người dân còn có thể tận thu cành, lá bán cho các cơ sở chế biến tinh dầu để tăng thêm thu nhập.

Hiện giá vỏ quế tươi dao động từ 15 - 17 nghìn đồng/kg; cành, lá quế từ 1.200 - 1.500 đồng/kg. Sau chu kỳ khai thác, thân quế tiếp tục được sử dụng làm gỗ, góp phần nâng cao giá trị kinh tế. Nhờ đó, nhiều hộ dân đã có nguồn thu ổn định, từng bước thoát nghèo và vươn lên phát triển kinh tế.

Là người gắn bó nhiều năm với cây quế, ông Đặng Văn Bền, Bí thư Chi bộ thôn Cổng Đá cho biết: Cây quế tuy thời gian thu hoạch dài hơn một số loại cây lâm nghiệp khác nhưng giá trị kinh tế mang lại cao hơn nhiều. Nhờ phát triển cây quế, nhiều hộ dân trong thôn đã từng bước cải thiện đời sống, có điều kiện đầu tư sản xuất, xây dựng nhà cửa và chăm lo cho con cái học hành. Diện tích quế tại thôn Cổng Đá hiện ngày càng được mở rộng, trở thành hướng phát triển kinh tế được nhiều hộ dân lựa chọn. “Bà con giờ coi cây quế như tài sản tích lũy lâu dài. Càng chăm sóc tốt thì giá trị mang lại càng cao”, ông Bền chia sẻ.

Theo đồng chí Lục Hải Xuyến, Chủ tịch UBND xã Đồng Tâm, thực hiện chủ trương chuyển đổi cơ cấu cây trồng của tỉnh, xã xác định quế là cây trồng phù hợp với điều kiện thực tế địa phương. Với diện tích đất lâm nghiệp lớn cùng khí hậu, thổ nhưỡng thuận lợi, Đồng Tâm có nhiều tiềm năng phát triển vùng quế tập trung, đặc biệt tại các thôn Cuông, Pù Đồn, Phiến, Tràm, Buột và Cổng Đá. Đến nay, toàn xã đã chuyển đổi được khoảng 2.150 ha sang trồng quế và bước đầu mang lại hiệu quả kinh tế rõ nét. Xã phấn đấu đến năm 2030 sẽ phát triển khoảng 3.000 ha quế.

Tuy nhiên, để cây quế thực sự trở thành cây trồng chủ lực, địa phương vẫn còn không ít khó khăn cần tháo gỡ. Địa hình đồi núi hiểm trở, giao thông hạn chế khiến việc khai thác, vận chuyển quế gặp nhiều trở ngại. Nhiều diện tích nằm trên sườn đồi dốc cao, việc vận chuyển chủ yếu bằng sức người nên chi phí lớn.

Vào mùa thu hoạch, tình trạng thiếu nhân lực bóc vỏ quế cũng thường xuyên xảy ra. Bên cạnh đó, sản phẩm quế hiện chủ yếu tiêu thụ qua thương lái, chưa hình thành được chuỗi liên kết ổn định nên giá cả còn phụ thuộc vào thị trường. Việc chế biến sâu các sản phẩm từ quế vẫn còn hạn chế, giá trị gia tăng chưa cao.

“Thời gian tới, xã mong muốn tỉnh và các ngành chức năng quan tâm hỗ trợ cấp mã số vùng trồng, xây dựng thương hiệu sản phẩm OCOP, đồng thời kết nối doanh nghiệp tiêu thụ. Chúng tôi kỳ vọng cây quế sẽ không chỉ là cây trồng phù hợp với điều kiện địa phương mà thực sự trở thành cây trồng chủ lực, mang lại sinh kế bền vững, giúp người dân yên tâm gắn bó lâu dài với rừng, từng bước nâng cao thu nhập và ổn định đời sống", đồng chí Chủ tịch UBND xã Đồng Tâm nhấn mạnh.

Không chỉ người dân và chính quyền địa phương kỳ vọng vào cây quế, các cơ sở chế biến trên địa bàn cũng mong muốn ngành hàng này tiếp tục được quan tâm đầu tư phát triển.

Tại HTX Trang Long - Đồng Tâm, đơn vị chuyên thu mua, chế biến tinh dầu quế và sản xuất các sản phẩm từ quế, ông Vương Mạnh Hưng, Giám đốc HTX cho biết, HTX rất mong sớm được các ngành chức năng hỗ trợ cấp mã số vùng trồng, xây dựng thương hiệu sản phẩm OCOP đối với các sản phẩm tinh dầu quế và sản phẩm chế biến từ quế.

Bên cạnh đó, HTX cũng đang gặp khó khăn trong quá trình giao dịch, thu mua nguyên liệu với người dân, nhất là các quy định liên quan đến thuế đối với những giao dịch trên 5 triệu đồng. “Chúng tôi mong muốn các cơ quan chức năng có cơ chế tháo gỡ phù hợp để tạo điều kiện thuận lợi cho HTX, doanh nghiệp hoạt động ổn định, qua đó góp phần nâng cao giá trị cây quế và tăng thu nhập cho người dân địa phương”, ông Hưng chia sẻ.

Trong bối cảnh Tuyên Quang đang đẩy mạnh tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững, câu chuyện chuyển đổi sang trồng quế ở Đồng Tâm cho thấy hướng đi phù hợp với điều kiện thực tế địa phương. Từ những quả đồi cằn cỗi trước đây, nay những cánh rừng quế xanh tốt đang mở ra kỳ vọng về cuộc sống no ấm hơn cho người dân.

Bài, ảnh: Văn Nghị