Học Bác thực hành tiết kiệm

Có những giá trị dẫu trải qua bao thăng trầm vẫn vẹn nguyên sức sống, tựa như ngọc quý càng mài càng sáng. Tư tưởng thực hành tiết kiệm của Chủ tịch Hồ Chí Minh chính là một bảo vật tinh thần như thế. Từ “Đường Kách mệnh” năm xưa đến hành trình tinh gọn bộ máy hôm nay, thông điệp chống lãng phí của Người vẫn vẹn nguyên giá trị, trở thành mệnh lệnh thiêng liêng để Tuyên Quang vững bước trong kỷ nguyên mới.

Năm 1927, trong tác phẩm “Đường Kách mệnh”, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh việc thực hành tiết kiệm. Tiết kiệm” được Hồ Chí Minh định nghĩa ngắn gọn “là tiết kiệm, không xa xỉ, không hoang phí, không bừa bãi”. Tiết kiệm là sử dụng hợp lý và hiệu quả các nguồn lực để gia tăng sức mạnh toàn diện của đất nước. Gần hai thập kỷ sau, tư tưởng ấy không còn nằm trên những trang sách lý luận, mà hiện hữu sống động giữa đại ngàn Tuyên Quang.

Lán Nà Nưa (xã Tân Trào) nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh sống giản dị, chắt chiu từng nguồn lực cho cách mạng.

Trong ký ức về “Thủ đô Kháng chiến”, lán Nà Nưa (xã Tân Trào) luôn gợi một hình ảnh đặc biệt: Nơi ở của vị lãnh tụ tối cao của cách mạng Việt Nam trong những ngày tháng chuẩn bị Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945. Nơi ấy chỉ là căn lán nhỏ bé được dựng tạm bằng tre nứa, vách đan nong mốt, mái lợp lá cọ đơn sơ, nằm cheo leo giữa rừng sâu. Không cao lương mỹ vị, không tiện nghi đủ đầy, những ngày ở Nà Nưa, Bác Hồ sống bằng rau rừng, bữa cơm độn đầy sắn, ngô như bao người dân trong vùng. Lán Nà Nưa vì thế không chỉ là chứng nhân lịch sử, mà còn là một bản tuyên ngôn lặng thầm về văn hóa tiết kiệm của Người: Tiết kiệm để dưỡng sức dân, dồn sức người, sức của cho độc lập non sông.

Điều đặc biệt là Bác chưa bao giờ coi tiết kiệm là sự khắc khổ cực đoan hay hà tiện tiêu cực. Trong tư duy của Người, tiết kiệm là nghệ thuật tối ưu hóa nguồn lực để tạo nên sức mạnh quốc gia. Bác nhấn mạnh phải tiết kiệm sức lao động: “Một người làm bằng hai, ba người”; tiết kiệm thời gian: “Làm việc phải đến đúng giờ, chớ đến trễ, về sớm. Làm cho chóng, cho chu đáo”; tiết kiệm lời nói: “Nói ít, làm nhiều”, “bắt đầu bằng hành động”. “Khi không nên tiêu xài thì một đồng xu cũng không nên tiêu. Khi có việc đáng làm, việc ích lợi cho đồng bào, cho Tổ quốc, thì dù bao nhiêu công, tốn bao nhiêu của cũng vui lòng. Như thế mới đúng là kiệm”.

Sức mạnh trong tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh nằm ở sự thống nhất tuyệt đối giữa tầm nhìn vĩ mô và thực hành vi mô. Di sản Người để lại cho chúng ta là những câu chuyện đời thường lay động tâm can, nơi chữ “kiệm” được chắt chiu từ những điều bình dị nhất. Đó là câu chuyện về chiếc phong bì công văn được Bác rọc mép cẩn thận, lộn ngược lại dán hồ để dùng lần thứ hai, thứ ba; là mẩu bút chì ngắn được cắm thêm ống nứa để viết tiếp; là đôi dép lốp cao su đứt quai thì đóng đinh đi tiếp… Khi cán bộ đề nghị may áo mới để tiện ngoại giao, Người chỉ nhẹ nhàng bảo thư ký tháo chỉ, lộn mặt sờn vào trong để mặc tiếp rồi nói một câu khiến nhiều người lặng đi: “Chủ tịch Đảng, Chủ tịch nước mặc áo vá thế này là cái phúc của dân đấy”. Ngay trong từng bữa ăn, Bác cũng tuyệt đối không để lãng phí dù chỉ một hạt cơm. Bác nhắc: “Người nông dân làm ra hạt gạo phải đổ một giọt mồ hôi mới được một hạt thóc. Mình không được lãng phí mồ hôi, công sức của đồng bào”. Bởi vậy, tiết kiệm trong tư tưởng của Bác ngoài giữ gìn vật chất còn là thái độ trân trọng giá trị lao động, sự thấu cảm tận cùng với nỗi nhọc nhằn của Nhân dân và trách nhiệm với tương lai đất nước.

Từ những điều giản dị ấy, Bác Hồ cũng đưa ra những cảnh báo đầy nghiêm khắc về lãng phí, coi đó là “giặc nội xâm”. Nếu giặc ngoại xâm dùng súng đạn cướp nước thì “giặc nội xâm” âm thầm bào mòn sức dân, làm thất thoát thời gian, tiền bạc, trí tuệ và cơ hội phát triển từ bên trong. Một quốc gia làm ra mười đồng nhưng lãng phí mất năm đồng thì mọi nỗ lực kiến thiết cũng trở nên vô nghĩa.

Tiếp nối mạch nguồn tư tưởng vĩ đại của Chủ tịch Hồ Chí Minh, trong bài viết “Thực hành tiết kiệm”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đặt cuộc chiến chống lãng phí lên tầm chiến lược phát triển quốc gia, ngang hàng với phòng, chống tham nhũng, tiêu cực. Đó không còn là lời kêu gọi tiết giảm chi tiêu đơn thuần, mà là yêu cầu cấp thiết nhằm giải phóng tối đa nguồn lực cho tăng trưởng và kiến tạo tương lai đất nước. Bởi suy cho cùng, lãng phí không chỉ làm thất thoát của cải quốc gia, mà nguy hiểm hơn, nó đang tước đoạt cơ hội bứt phá và âm thầm bào mòn niềm tin của xã hội.

Phụ nữ xã Tân Trào thu gom phế liệu, gây quỹ hỗ trợ sinh kế cho phụ nữ có hoàn cảnh khó khăn.

Trên bình diện vĩ mô, việc tinh gọn bộ máy để hoạt động hiệu lực, hiệu quả là minh chứng sống động nhất cho tư tưởng tiết kiệm nguồn lực của Nhà nước và Nhân dân. Theo tính toán của cơ quan chuyên môn, giai đoạn 2025 - 2030 cả nước tiết kiệm chi thường xuyên lên đến hơn 20.000 tỷ đồng/năm; từ 2030 trở đi, mỗi năm tiết kiệm trên 30.000 tỷ đồng từ chủ trương sáp nhập tỉnh, không tổ chức cấp huyện và sáp nhập cấp xã.

Sau gần một năm kể từ ngày tỉnh Hà Giang và Tuyên Quang chính thức “về chung một nhà” (1-7-2025), diện mạo quản trị trên dải đất biên cương cực Bắc đang chuyển mình rõ nét. Những tầng nấc trung gian vốn cồng kềnh, rườm rà được gỡ bỏ, nhường chỗ cho dòng chảy điều hành thông suốt và linh hoạt hơn. Việc tinh gọn từ 28 sở xuống còn 15 cơ quan đầu mối, đồng thời xóa bỏ 92 đầu mối bên trong các sở, ngành tạo dư địa lớn để cơ cấu lại nguồn lực tài chính. Quan trọng hơn, việc cắt bỏ các tầng nấc trung gian đang từng bước giải phóng sức sáng tạo cho cả hệ thống chính trị; giảm độ trễ trong điều hành, tăng tốc độ phản hồi chính sách và tiết kiệm chi phí xã hội.

Nếu xưa kia, Bác Hồ chắt chiu từng hạt gạo cho kháng chiến thì ngày nay, công cuộc chuyển đổi số trên địa bàn tỉnh chính là cuộc “cách mạng chống lãng phí” bằng công nghệ ở cả 3 trụ cột chính quyền số, kinh tế số và xã hội số. Đó là sự tiết kiệm toàn diện: Giảm giấy tờ, giảm đi lại, tối giản thủ tục và quan trọng nhất là không để lãng phí những cơ hội vàng phát triển. Nổi bật trong đó, 3.926 tổ công nghệ số cộng đồng đang trở thành những “nhịp cầu số” đưa công nghệ đến gần hơn với người dân. Từ hướng dẫn sử dụng dịch vụ công trực tuyến đến hỗ trợ đưa nông sản lên sàn thương mại điện tử, lực lượng này đang góp phần hiện thực hóa tinh thần tiết kiệm theo gương Bác bằng những việc làm thiết thực: Giảm thời gian, công sức và chi phí cho người dân.

Những nỗ lực trên được minh chứng rõ nét qua chỉ số cải cách hành chính (PAR Index) năm 2025 khi Tuyên Quang đứng thứ 18/34 tỉnh, thành phố; đồng thời xếp thứ 16 toàn quốc và đứng thứ 2 khu vực miền núi phía Bắc về chỉ số hài lòng của người dân đối với sự phục vụ của cơ quan hành chính nhà nước (SIPAS). Đằng sau những con số ấy là một nền hành chính đang vận hành tinh gọn, gần dân, hiệu quả. Sâu xa hơn, đó cũng chính là cách thực hành tiết kiệm theo gương Bác trong thời đại mới: Tháo gỡ mọi lực cản đang làm lãng phí thời gian, công sức và cơ hội phát triển của người dân để phục vụ Nhân dân tốt hơn.

Tại Tuyên Quang hôm nay, chữ “kiệm” không còn là một khái niệm đạo đức trừu tượng hay dừng ở việc “thắt lưng buộc bụng”. Tinh thần ấy đang chuyển hóa thành nếp sống văn minh, một thứ văn hóa hằng ngày - từ nếp nhà, bản làng cho đến tư duy quản trị của cả một hệ thống chính trị.

Từ triết lý “sử dụng lại chiếc phong bì cũ” của Bác, phụ nữ Tuyên Quang đã viết nên câu chuyện “biến rác thành tiền” đầy xúc động. Một buổi chiều tháng Năm, tại xã Tân Trào - quê hương cách mạng, 14 hội viên phụ nữ nghèo rạng rỡ đón nhận 700 con gà giống. Nguồn kinh phí hơn 12 triệu đồng ấy không đến từ ngân sách nhà nước, mà được chắt chiu từ chính hoạt động thu gom phế liệu hằng ngày của chị em. Những chai nhựa cũ, giấy vụn, lon nước vốn là rác thải nay hóa thành sinh kế cho những mảnh đời khó khăn.

Cán bộ Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Bắc Quang giải quyết thủ tục hành chính nhanh gọn, tiết kiệm thời gian cho người dân.

Không dừng lại ở điểm sáng Tân Trào, tinh thần ấy đã lan tỏa thành nếp sống tự giác trong toàn hệ thống Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) tỉnh. Chỉ từ năm 2021 đến nay, hơn 307.000 lượt hội viên đã chung tay kiến tạo hệ sinh thái tuần hoàn ngay tại cơ sở thông qua các mô hình thiết thực như: “Ngôi nhà tái chế”, “Biến rác thành tiền”, “Đổi rác lấy cây”... Khối phế liệu khổng lồ ấy đã được chắt lọc, kết tinh thành nguồn quỹ lên tới gần 1,3 tỷ đồng, trực tiếp hỗ trợ sinh kế cho 60 phụ nữ yếu thế và trao gần 1.400 suất quà (trị giá 266 triệu đồng) cho trẻ em nghèo. Chia sẻ về kết quả này, Phó Chủ tịch Thường trực Hội LHPN tỉnh Triệu Thị Tình cho biết: “Việc biến rác thải thành sinh kế góp phần tạo dựng cảnh quan xanh, sạch, đẹp, ngăn chặn sự lãng phí tài nguyên; đồng thời, hình thành một vòng tuần hoàn nhân văn sâu sắc - nơi rác thải được tái sinh thành niềm hy vọng cho cộng đồng. Đó cũng chính là cách học và làm theo Bác thiết thực nhất: Chắt chiu từ những điều nhỏ bé để tạo nên giá trị lớn lao cho xã hội”.

Trước đây, tại không ít bản làng rẻo cao, lãng phí lớn nhất không nằm ở tiền bạc, mà ẩn mình trong những hủ tục dai dẳng của việc cưới, việc tang, trói buộc đồng bào trong vòng luẩn quẩn của đói nghèo. Nhưng khi quyết sách xóa bỏ hủ tục, xây dựng nếp sống văn minh của Đảng đi vào cuộc sống, một nếp sống mới đã được định hình trên non cao: Cưới hỏi tinh gọn, tang ma văn minh, không mổ nhiều gia súc, không sử dụng vòng hoa, bức trướng gây lãng phí. Sâu xa hơn, bước qua hủ tục chính là biểu hiện sâu sắc của việc thực hành chữ “kiệm” trong văn hóa. Nó giải phóng người dân khỏi những gánh nặng vô hình, để những nguồn lực lẽ ra bị “thiêu rụi” trong các mâm cỗ linh đình được giữ lại, chắt chiu thành vốn liếng làm ăn, nguồn lực cho con trẻ đến trường.

Trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, thực hành tiết kiệm đang trở thành một cuộc đổi mới tư duy quản trị thông qua việc triển khai Chỉ thị số 27, ngày 25-12-2023 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thực hành tiết kiệm, chống lãng phí. Tại Tuyên Quang, tiết kiệm không chỉ được nhìn nhận dưới góc độ tài chính, mà còn là văn hóa ứng xử, trách nhiệm công vụ và thước đo tinh thần nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu. Từ tư duy ấy, hệ thống quản trị đang được tái cấu trúc bằng những giải pháp căn cơ để “bịt kín” mọi lỗ hổng lãng phí như: Siết chặt kỷ luật tài chính công, tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra ở những lĩnh vực nhạy cảm; đẩy mạnh chuyển đổi số…

Khi từng đồng vốn, từng giờ lao động, từng nguồn lực xã hội được trân quý và sử dụng hiệu quả, tiết kiệm trở thành sức mạnh nội sinh để Tuyên Quang kiến tạo tương lai bền vững.

Thu Phương