Tuyên Quang một hành trình, nhiều trải nghiệm

Nếu chọn một nơi bắt đầu hành trình trong những ngày Quốc khánh, Tân Trào có lẽ là điểm đến mang nhiều ý nghĩa đặc biệt. Những ngày cuối tháng 8 và đầu tháng 9, con đường về vùng quê cách mạng Tân Trào lại rộn ràng bước chân của những đoàn khách về nguồn. Dưới mái đình Tân Trào, bên cây đa lịch sử hay giữa màu xanh của núi rừng quanh lán Nà Nưa, câu chuyện của 81 năm trước được kể lại trong chính không gian đã chứng kiến những thời khắc quan trọng của lịch sử dân tộc.

Du khách khám phá vẻ đẹp sơn thủy hữu tình trên lòng hồ thủy điện Tuyên Quang.

Tân Trào được biết đến là “Thủ đô Khu Giải phóng”, “Thủ đô Kháng chiến”. Khu di tích quốc gia đặc biệt Tân Trào hiện có 177 di tích trên địa bàn 4 xã. Giai đoạn 2021 - 2025, khu di tích đón hơn 2 triệu lượt khách. Tuyên Quang đang triển khai Đề án phát triển du lịch Tân Trào giai đoạn 2026 - 2030, hướng tới đưa nơi đây trở thành Khu du lịch quốc gia, trung tâm giáo dục truyền thống cách mạng của cả nước, điểm đến lịch sử, văn hóa, sinh thái tiêu biểu. Không khí mùa Thu lịch sử năm nay đã bắt đầu từ đầu tháng 8 với chuỗi hoạt động kỷ niệm gắn với Lễ hội Tân Trào “Tết Độc lập”. Trong kỳ nghỉ lễ, Bảo tàng ATK tiếp tục phục vụ khách bằng các chương trình chiếu phim lịch sử, cách mạng, giúp hành trình về nguồn thêm những trải nghiệm trực tiếp tại nơi các sự kiện từng diễn ra.

Ông Dương Minh Tuấn, Chủ tịch UBND xã Tân Trào cho biết, địa phương xác định giá trị lịch sử, văn hóa là nền tảng đặc biệt để phát triển du lịch. Cùng với bảo tồn, phát huy giá trị các di tích, xã đang hướng tới kết nối hành trình về nguồn với không gian văn hóa cộng đồng, ẩm thực, sản phẩm địa phương và những trải nghiệm tại các bản làng. Qua đó, du khách không chỉ đến thăm một địa chỉ lịch sử mà có thêm lý do để lưu lại, tìm hiểu sâu hơn về vùng đất và con người Tân Trào.

Rời không gian lịch sử Tân Trào, một Tuyên Quang khác lại hiện ra trên mặt hồ Nà Hang. Trong hai tối 31/8 và 1/9, hồ Nà Hang trở thành không gian trình diễn của sản phẩm du lịch thực cảnh nhập vai “Long mạch Nà Hang - Huyền thoại trên mặt nước”. Chương trình được xây dựng trên nền tảng văn hóa bản địa, kết hợp nghệ thuật sân khấu, điện ảnh, âm nhạc, ánh sáng, công nghệ trình diễn với núi rừng và mặt nước. Ngoài khu vực khán đài còn có hình thức trải nghiệm chương trình từ những chuyến du ngoạn bằng thuyền trên hồ. Đây là sản phẩm du lịch thực cảnh nhập vai lần đầu được giới thiệu tại Tuyên Quang, gợi mở cách khai thác mới khi cảnh quan, câu chuyện bản địa, nghệ thuật và công nghệ được kết nối để tạo thành sản phẩm trải nghiệm.

Đó cũng là hướng phát triển cần thiết đối với Na Hang - Lâm Bình. Vùng hồ rộng lớn giữa núi rừng có những dòng thác, cánh rừng, bản làng và đời sống văn hóa của đồng bào Tày, Dao... Du khách có thể đi thuyền, khám phá thác Khuổi Nhi, nghỉ tại homestay, thưởng thức ẩm thực địa phương, nghe hát Then, đàn Tính và tìm hiểu cuộc sống cộng đồng. Khi những trải nghiệm được kết nối thay vì đứng riêng lẻ, một chuyến tham quan vài giờ có thể trở thành hành trình một ngày, hai ngày hoặc lâu hơn.

Du khách trải nghiệm đi mảng, thưởng thức hát Then, đàn Tính trên Hồ Nà Nưa - Khu di tích quốc gia đặc biệt Tân Trào.

Ở khu vực phía Bắc tỉnh, một không gian cảnh quan mới cũng vừa hình thành trước kỳ nghỉ Quốc khánh. Đập dâng nước trên sông Lô tại khu vực trung tâm phường Hà Giang 1 với mặt nước gần 54 ha, kéo dài khoảng 7 km, tạo thêm diện mạo cảnh quan cho khu vực đô thị trước khi du khách tiếp tục hành trình lên Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Cao nguyên đá Đồng Văn. Từ đây, con đường đưa du khách qua những dãy núi đá, những con đèo, bản làng và chợ vùng cao để đến Cột cờ Lũng Cú, phố cổ Đồng Văn cùng nhiều điểm đến của miền cực Bắc. Sức hút không chỉ đến từ cảnh quan địa chất mà còn từ những ngôi nhà trình tường, hàng rào đá, nghề thủ công, trang phục, ẩm thực và đời sống của cộng đồng các dân tộc.

Làng văn hóa du lịch cộng đồng Lô Lô Chải là một ví dụ về cách văn hóa bản địa trở thành một phần của sản phẩm du lịch. Du khách có thể nghỉ lại trong những ngôi nhà truyền thống, thưởng thức món ăn địa phương và tìm hiểu đời sống của người Lô Lô. Theo Bí thư Đảng ủy xã Lũng Cú Dương Ngọc Đức, địa phương xác định lợi thế lớn nhất là cảnh quan, bản sắc văn hóa và vị trí đặc biệt của vùng cực Bắc. Vì vậy, phát triển du lịch không chỉ hướng tới thu hút thêm du khách mà quan trọng là tạo thêm trải nghiệm để khách ở lại lâu hơn, sử dụng các dịch vụ do người dân cung cấp. Cùng với bảo tồn kiến trúc, cảnh quan và văn hóa truyền thống, xã khuyến khích người dân nâng cao chất lượng homestay, ẩm thực, sản phẩm bản địa, từng bước để du lịch thực sự tạo sinh kế, nâng cao thu nhập cho cộng đồng.

Trong cùng một kỳ nghỉ, du khách vì thế có thể tìm thấy những trải nghiệm rất khác nhau: Trở về với lịch sử ở Tân Trào; hòa mình vào thiên nhiên và nghệ thuật trên hồ Nà Hang; dừng lại giữa không gian đô thị bên sông Lô trước khi tiếp tục lên miền đá; hay ở lại một bản làng để hiểu thêm văn hóa của cộng đồng bản địa. Chính sự khác biệt về cảnh quan, lịch sử và văn hóa giữa các vùng tạo cho Tuyên Quang khả năng hình thành những hành trình dài ngày thay vì những chuyến đi đơn điểm.

Sự phong phú về điểm đến đang phản ánh khá rõ qua tốc độ tăng trưởng của du lịch Tuyên Quang. Trong 7 tháng đầu năm 2026, tỉnh đón 2.443.354 lượt du khách. Trong đó 464.420 lượt khách quốc tế; khách nội địa 1.978.934 lượt người (tăng 0,4 % so với cùng kỳ năm 2025, đạt 60 % kế hoạch năm). Tổng chi tiêu khách du lịch trên địa bàn ước đạt 6.821,1 tỷ đồng (trong đó khách quốc tế 1.913,4 tỷ đồng; khách nội địa 4.907,7 tỷ đồng).

Cột cờ Quốc gia Lũng Cú- điểm đến thiêng liêng nơi cực Bắc Tổ quốc.

Theo Đề án phát triển du lịch tỉnh Tuyên Quang đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, thời gian lưu trú bình quân hiện nay của khách nội địa mới khoảng 1,8 ngày, khách quốc tế khoảng 2,5 ngày. Trong khi đó, kỳ nghỉ Quốc khánh năm nay kéo dài 5 ngày. Khoảng cách giữa hai con số cho thấy dư địa còn lớn nếu tỉnh có thể kết nối những tài nguyên đang phân bố trên một không gian rộng thành các hành trình đủ hấp dẫn để du khách ở lại thêm một hoặc hai đêm. Vấn đề vì vậy không chỉ là có thêm bao nhiêu khách đến trong kỳ nghỉ, mà còn là mỗi du khách sẽ ở lại bao lâu, sử dụng bao nhiêu dịch vụ và giá trị từ chuyến đi được phân bổ đến cộng đồng như thế nào.

Một du khách đến Tân Trào nếu chỉ tham quan di tích rồi trở về sẽ tạo ra giá trị khác với người ở lại nhà sàn, dùng bữa, mua sản phẩm địa phương rồi tiếp tục hành trình sang Nà Hang. Khách đến hồ Nà Hang nếu ngoài đi thuyền ngắm cảnh còn xem chương trình thực cảnh, thưởng thức ẩm thực và nghỉ lại một đêm thì cùng một tài nguyên thiên nhiên đã tạo ra nhiều lớp giá trị hơn. Đây cũng chính là câu chuyện đang được đặt ra ở các bản làng vùng Cao nguyên đá khi homestay, ẩm thực, nghề thủ công và sản phẩm bản địa dần trở thành một phần của hành trình.

Không gian du lịch rộng hơn cũng tạo cơ hội đưa nông sản, sản phẩm OCOP vào chuỗi giá trị du lịch. Chè Shan tuyết, mật ong bạc hà, thổ cẩm, dược liệu hay những món ăn của đồng bào các dân tộc không chỉ là sản phẩm để bán mà có thể trở thành một phần của trải nghiệm. Khi du khách được thưởng thức tại nơi sản xuất, tìm hiểu câu chuyện phía sau rồi mua mang về, giá trị của sản phẩm được nâng lên và một phần nguồn thu từ du lịch được giữ lại trong cộng đồng.

Để dòng khách chuyển thành nguồn lực kinh tế bền vững, chất lượng dịch vụ và an toàn là điều kiện không thể thiếu. Trước kỳ nghỉ Quốc khánh, UBND tỉnh đã yêu cầu các ngành chức năng, địa phương tăng cường kiểm tra cơ sở kinh doanh, bảo đảm an toàn thực phẩm, vệ sinh môi trường, phòng cháy, chữa cháy; chú ý an toàn tại các điểm du lịch miền núi và giao thông đường thủy. Với một tỉnh có nhiều loại hình trải nghiệm từ đường núi, lòng hồ đến bản làng và di tích, sản phẩm mới chỉ thực sự tạo sức hút lâu dài khi đi cùng dịch vụ chuyên nghiệp, môi trường sạch và sự an toàn trong suốt hành trình.

Kỳ nghỉ Quốc khánh cũng mở đầu cho một mùa du lịch nối tiếp. Khi những ngày nghỉ khép lại, các xã phía Tây bước vào mùa vàng với các tuần văn hóa, du lịch; vùng Cao nguyên đá xuống giống hoa Tam giác mạch chuẩn bị cho mùa lễ hội cuối năm. Tiếp đó là Lễ hội Thành Tuyên, Festival nông sản, OCOP và làng nghề gắn với du lịch, Lễ hội hoa Tam giác mạch. Chuỗi sự kiện nối tiếp mở thêm cơ hội duy trì dòng khách thay vì tập trung vào một vài thời điểm trong năm.

Năm ngày nghỉ rồi sẽ kết thúc, nhưng bài toán của du lịch Tuyên Quang không dừng lại ở năm ngày ấy. Điều quan trọng hơn là từ mỗi mùa lễ hội, mỗi sản phẩm mới và mỗi dòng khách, tỉnh có thể hình thành thêm những hành trình kết nối để người đến Tân Trào muốn đi tiếp Nà Hang, người lên miền đá muốn ở lại bản làng, người ngắm cảnh muốn thưởng thức sản vật và tìm hiểu văn hóa địa phương.

Khi ấy, giá trị của một chuyến đi không còn được tính bằng số điểm đã ghé qua. Đó là thời gian du khách ở lại lâu hơn, những dịch vụ được sử dụng nhiều hơn và phần giá trị được giữ lại nhiều hơn cho người dân nơi điểm đến. Và trong năm ngày của kỳ nghỉ Quốc khánh, du khách có thể chạm vào một Tuyên Quang theo cách ấy: Chạm vào lịch sử, thiên nhiên, văn hóa và những trải nghiệm mới đang được tạo nên trên hành trình biến tiềm năng thành giá trị phát triển./.

Bài, ảnh: Đức Quý