Sửa đổi 4 luật về công nghệ, viễn thông: Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cắt giảm thủ tục, điều kiện kinh doanh

Đề cập về sự cần thiết ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 4 luật trên, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết, thời gian qua, thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước về đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh, ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện và sử dụng hiệu quả cơ sở hạ tầng viễn thông phục vụ quốc phòng, an ninh, Chính phủ đã ban hành các Nghị quyết số 66.16/2026/NQ-CP, 66.17/2026/NQ-CP, 66.18/2026/NQ-CP và Nghị định số 133/2025/NĐ-CP để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực thi.

Các cơ chế này đã phát huy hiệu quả tích cực, góp phần giảm chi phí tuân thủ, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Tuy nhiên, các Nghị quyết và Nghị định nêu trên của Chính phủ sẽ hết hiệu lực từ ngày 1/3/2027. Vì vậy, việc sửa đổi các luật liên quan để luật hóa những chính sách đã được thực tiễn kiểm nghiệm là cần thiết nhằm bảo đảm tính ổn định, thống nhất và lâu dài của hệ thống pháp luật.

Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân trình bày tờ trình dự án Luật. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, dự án Luật tập trung vào 3 nhóm nội dung: tiếp tục cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo điều kiện đầu tư kinh doanh và ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện; đẩy mạnh phân cấp phân quyền trong quản lý Nhà nước; hoàn thiện cơ sở pháp lý để sử dụng hiệu quả cơ sở hạ tầng viễn thông phục vụ quốc phòng, an ninh.

Chuyển mạnh từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, kiên quyết xóa bỏ tư duy “không quản được thì cấm”

Nêu quan điểm thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải nhấn mạnh, Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành với định hướng của Chính phủ là không sửa đổi phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng của 4 luật hiện hành, mà tập trung vào các nội dung: phân cấp, phân quyền; cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh; luật hóa các cơ chế đã được thực hiện theo các nghị quyết, nghị định của Chính phủ và hoàn thiện cơ chế quản lý trong các lĩnh vực tần số vô tuyến điện, viễn thông, giao dịch điện tử, chuyển giao công nghệ.

Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đề nghị Chính phủ chỉ đạo tiếp tục rà soát phương án luật hóa việc sửa đổi Phụ lục IV Luật Đầu tư, quy định thẩm quyền của Bộ trưởng, sự thống nhất với Luật Giá, Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, pháp luật về thuế, quản lý vốn Nhà nước tại doanh nghiệp, các cam kết quốc tế về vô tuyến điện và viễn thông.

Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải trình bày báo cáo thẩm tra. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Đồng thời, làm rõ phương thức hậu kiểm thay thế tương ứng với các điều kiện, thủ tục được cắt giảm với tinh thần xuyên suốt là chuyển mạnh từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, kiên quyết xóa bỏ tư duy “không quản được thì cấm”, cải cách nhưng không buông lỏng quản lý nhà nước.

Cùng với đó, quán triệt 3 nguyên tắc: thể chế hóa đúng, đủ, kịp thời chủ trương của Đảng; chỉ luật hóa cơ chế, chính sách đã được cấp có thẩm quyền đồng ý về chủ trương, không lồng ghép chính sách mới; đúng phạm vi, mục tiêu, tính chất của một luật sửa nhiều luật theo trình tự, thủ tục rút gọn - chỉ rút ngắn thời gian, không cắt bớt quy trình, thủ tục, không hạ thấp chất lượng.

Rà soát kỹ lưỡng, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất trong hệ thống pháp luật

Trong khuôn khổ phiên họp, các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã tập trung đóng góp ý kiến vào việc cắt giảm, đơn giản hóa các thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh; các quy định về quản lý, khai thác tài nguyên tần số vô tuyến điện và quỹ đạo vệ tinh; cơ chế sử dụng chung chia sẻ cơ sở hạ tầng viễn thông; lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp và bảo đảm an toàn hạ tầng viễn thông; tính thống nhất, đồng bộ của dự án luật với hệ thống pháp luật hiện hành và điều kiện bảo đảm thi hành điều khoản chuyển tiếp về thời điểm thi hành...

Phát biểu kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên nêu rõ, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất với sự cần thiết ban hành Luật nhằm kịp thời thể chế hóa các chủ trương của Đảng về hoàn thiện thể chế, cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm tra, giám sát phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; luật hóa, kịp thời các cơ chế, chính sách đang thực hiện theo Nghị quyết 206 của Quốc hội, bảo đảm không tạo khoảng trống pháp lý sau ngày 1/3/2027.

Để bảo đảm chất lượng hồ sơ dự án Luật, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị các cơ quan liên quan tiếp tục rà soát kỹ lưỡng các quy định trong dự thảo, bảo đảm tính khả thi, đồng bộ, thống nhất trong các dự thảo luật được sửa đổi, bổ sung; giữa dự thảo Luật với hệ thống pháp luật hiện hành và các dự án luật đang trình Quốc hội xem xét, ban hành để tránh trùng lặp, chồng chéo và còn khoảng trống pháp lý.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên điều hành phiên họp. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Rà soát kỹ để có thể tiếp tục cắt giảm các quy định, quy trình, thủ tục, các điều kiện đầu tư kinh doanh cần bãi bỏ nhằm tạo điều kiện thuận lợi nhất cho doanh nghiệp và người dân. Kiên quyết xóa bỏ tư duy “không quản được thì cấm” hoặc là đặt ra các thủ tục biến tướng; chú ý sự phù hợp các điều luật với cam kết quốc tế mà Việt Nam đã ký kết.

Các cơ quan cũng cần tiếp tục nghiên cứu, làm rõ và quy định đầy đủ các phương thức quản lý thay thế tương ứng với từng nhóm điều kiện, thủ tục bãi bỏ như chế độ báo cáo, cơ sở dữ liệu chuyên ngành theo nguyên tắc “sống, xanh, sạch, đủ”; cơ chế thanh tra, kiểm tra theo nguyên tắc quản lý rủi ro, chế tài thu hồi giấy phép. Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng dữ liệu số để giảm hồ sơ, giấy tờ cho người dân và doanh nghiệp với tinh thần xuyên suốt là chuyển mạnh từ “tiền kiểm sang hậu kiểm”; từ quản lý bằng cấp phép sang quản lý bằng tiêu chuẩn, quy chuẩn và giám sát thực thi.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên lưu ý cần cân nhắc kỹ thời điểm thi hành Luật và bổ sung đầy đủ quy định chuyển tiếp đối với hồ sơ, giấy phép, chứng chỉ đã cấp, các đề án, thỏa thuận đang thực hiện. Đặc biệt, cần khẩn trương hoàn thiện, ban hành đồng bộ các văn bản quy phạm pháp luật quy định chi tiết có hiệu lực đồng thời với luật; dứt khoát không để khoảng trống pháp lý sau ngày 1/3/2027 theo quy định tại Nghị quyết 206 của Quốc hội.

Trên cơ sở kết quả phiên họp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 4 luật trong lĩnh vực khoa học, công nghệ tại Kỳ họp không thường lệ sắp tới.