Rêu đá

Rêu đá nướng.

Rêu đá là loại rêu mọc bám trên những phiến đá lớn ở các khe suối đầu nguồn, nơi dòng nước trong lành, chảy xiết quanh năm. Không phải con suối nào cũng có rêu ngon, cũng không phải ai cũng biết cách hái rêu. Theo kinh nghiệm của người Tày, rêu chỉ ngon khi còn non, có màu xanh sẫm, sợi mềm và không lẫn tạp chất. Mùa rêu thường bắt đầu từ cuối Thu đến hết mùa xuân, khi thời tiết se lạnh, nước suối trong và sạch.

Việc chế biến rêu đá đòi hỏi sự công phu và khéo léo. Rêu sau khi hái về phải được rửa nhiều lần dưới nước sạch, bóp kỹ để loại bỏ tạp chất và mùi tanh tự nhiên. Tiếp đó, rêu được thái nhỏ, trộn cùng các loại gia vị đặc trưng của núi rừng như gừng, sả, ớt, lá chanh, đặc biệt là mắc khén, hạt dổi - những gia vị tạo nên hương vị rất riêng của ẩm thực Tày. Tùy điều kiện, người dân có thể trộn thêm mỡ hoặc thịt băm để món ăn thêm đậm đà.

Từ rêu đá, người Tày Xuân Giang có thể chế biến thành nhiều món như rêu xào, rêu nấu canh, nhưng phổ biến và được ưa chuộng nhất vẫn là rêu nướng. Rêu sau khi tẩm ướp được gói trong lá dong hoặc lá chuối, đặt lên bếp than hồng. Khi chín, món rêu tỏa mùi thơm ngai ngái đặc trưng, vị bùi, béo, hòa quyện cùng hương thơm của gia vị rừng, tạo nên một trải nghiệm ẩm thực khó quên.

Người dân thu hoạch rêu đá.

Trong nhịp sống hiện đại, Xuân Giang đang dần trở thành điểm đến hấp dẫn đối với những người yêu thiên nhiên và muốn tìm lại sự bình yên. Sau những ngày làm việc mệt mỏi, cuối tuần tìm về nơi núi rừng Xuân Giang, hòa mình vào không gian trong lành của suối reo, rừng xanh, được thưởng thức món rêu đá thanh đạm nhưng độc đáo bên bếp lửa ấm, du khách như trút bỏ mọi lo toan, mệt nhọc. Chính sự giản dị, thuần khiết của món ăn lại làm nên sức cuốn hút riêng, để lại dư vị khó quên trong lòng người thưởng thức.

Không chỉ là món ăn dân dã trong bữa cơm thường ngày, rêu đá còn xuất hiện trong những dịp lễ, Tết, ngày hội hay khi gia đình đón khách quý. Với người Tày, món rêu thể hiện sự trân trọng thiên nhiên, sự khéo léo của người phụ nữ và tinh thần gắn kết cộng đồng trong đời sống sinh hoạt.

Ngày nay, trong bối cảnh hội nhập và phát triển, món rêu đá vẫn được đồng bào Tày xã Xuân Giang gìn giữ như một phần bản sắc văn hóa không thể thiếu. Việc bảo tồn và giới thiệu món ăn độc đáo này không chỉ góp phần làm phong phú bức tranh ẩm thực của Tuyên Quang, mà còn mở ra hướng phát triển du lịch trải nghiệm, du lịch cộng đồng gắn với văn hóa truyền thống.

Tiến Chiến