Quyết liệt bảo vệ môi trường toàn diện

Cùng với tốc độ công nghiệp hóa, đô thị hóa nhanh, áp lực đối với môi trường trên địa bàn tỉnh ngày càng gia tăng, đặc biệt là bài toán xử lý rác thải sinh hoạt. Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường, toàn tỉnh hiện phát sinh khoảng 1.050 tấn chất thải rắn sinh hoạt mỗi ngày, song lượng thu gom, xử lý mới đạt hơn 526 tấn/ngày; tỷ lệ thu gom tại khu vực đô thị khoảng 95%, trong khi khu vực nông thôn chỉ đạt khoảng 40%.

Lãnh đạo Khu công nghiệp và kinh tế tỉnh kiểm tra môi trường lao động sản xuất của Công ty Gang thép Tuyên Quang.

Hiện nay, phần lớn rác thải sinh hoạt vẫn được xử lý bằng hình thức chôn lấp, một phần xử lý bằng phương pháp đốt. Tuy nhiên, nhiều khu xử lý quy mô nhỏ, công nghệ lạc hậu, chưa bảo đảm hệ thống xử lý nước rỉ rác và khí thải, tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường. Toàn tỉnh hiện có 33 khu, bãi chôn lấp chất thải rắn sinh hoạt nhưng chỉ 17 bãi hợp vệ sinh. Bên cạnh đó, 9 lò đốt rác thải sinh hoạt hiện có hoạt động chưa hiệu quả do thiếu kinh phí vận hành.

Trước thực trạng trên, tỉnh đang triển khai nhiều giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, thu gom và xử lý rác thải sinh hoạt. Trong đó, trọng tâm là đẩy mạnh tuyên truyền, phát động phong trào toàn dân tham gia bảo vệ môi trường; duy trì hoạt động tổng vệ sinh môi trường tại các khu dân cư, cơ quan, đơn vị; từng bước triển khai phân loại rác tại nguồn, hạn chế sử dụng túi nilon khó phân hủy và sản phẩm nhựa dùng một lần.

Tỉnh phấn đấu đến năm 2030, tỷ lệ thu gom, xử lý rác thải sinh hoạt đạt 95% ở khu vực đô thị và 90% ở khu vực nông thôn; giảm tỷ lệ chôn lấp trực tiếp xuống dưới 50%; cải tạo trên 50% bãi chôn lấp không hợp vệ sinh, đồng thời xóa bỏ hoàn toàn các bãi rác tự phát gây ô nhiễm môi trường.

Giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh ưu tiên đầu tư đồng bộ hạ tầng phục vụ phân loại, thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải theo hướng hiện đại, tăng cường tái chế và thu hồi năng lượng. Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn (Big Data) trong quản lý, giám sát hoạt động thu gom, xử lý rác thải.

Cùng với áp lực từ rác thải sinh hoạt, công tác bảo vệ môi trường tại Tuyên Quang cũng đang đối mặt nhiều thách thức khi toàn tỉnh hiện có 1 khu kinh tế, 2 khu công nghiệp, 8 cụm công nghiệp, 51 làng nghề, hơn 200 cơ sở khai thác khoáng sản và trên 120 dự án sản xuất công nghiệp; trong đó hơn 40 cơ sở thuộc nhóm nguy cơ gây ô nhiễm cao.

Trước thực tế đó, tỉnh chuyển mạnh từ tư duy “xử lý hậu quả” sang “chủ động phòng ngừa”, lấy kiểm soát môi trường làm nền tảng cho phát triển bền vững. Công tác kiểm tra, giám sát việc chấp hành pháp luật về bảo vệ môi trường được siết chặt; các doanh nghiệp phải hoàn thiện đầy đủ thủ tục môi trường trước khi đưa dự án vào vận hành, đồng thời bảo đảm hệ thống xử lý chất thải hoạt động ổn định, đạt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia. Đối với các cơ sở có nguy cơ ô nhiễm cao hoặc lưu lượng xả thải lớn, tỉnh yêu cầu lắp đặt hệ thống quan trắc nước thải tự động, truyền dữ liệu trực tiếp về cơ quan chuyên môn để giám sát liên tục.

Đồng chí Trịnh Văn Bình, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh sẽ đẩy mạnh mô hình quản lý môi trường chủ động, cảnh báo sớm; tăng cường ứng dụng công nghệ số trong giám sát môi trường. Các trang trại chăn nuôi quy mô lớn bắt buộc lắp đặt camera giám sát, hệ thống quan trắc nước thải tự động; đồng thời xây dựng cơ sở dữ liệu số về môi trường chăn nuôi để theo dõi, cảnh báo nguy cơ ô nhiễm. Song song với siết chặt quản lý, tỉnh cũng khuyến khích phát triển mô hình kinh tế tuần hoàn, tái sử dụng chất thải trong nông nghiệp thông qua các mô hình biogas, đệm lót sinh học, sản xuất phân bón hữu cơ vi sinh.

Cùng với tăng cường quản lý, các lực lượng chức năng cũng đẩy mạnh kiểm tra, xử lý vi phạm về môi trường. Theo Công an tỉnh Tuyên Quang, qua sơ kết 1 năm thực hiện Kế hoạch số 135 của Bộ Công an, lực lượng chức năng đã phát hiện, xử lý 19 vụ vi phạm hành chính đối với 22 đối tượng gồm 17 tổ chức và 5 cá nhân, với tổng số tiền xử phạt trên 5,5 tỷ đồng; đồng thời khởi tố 2 vụ với 2 bị can về tội gây ô nhiễm môi trường.

Các vi phạm chủ yếu xảy ra tại cơ sở sản xuất công nghiệp, cơ sở y tế và hoạt động chăn nuôi - những lĩnh vực tiềm ẩn nguy cơ tác động trực tiếp đến môi trường sống. Mới đây, Công ty Cổ phần Hợp kim sắt Hà Giang tại Khu công nghiệp Bình Vàng bị xử phạt 200 triệu đồng do xả bụi vượt quy chuẩn kỹ thuật cho phép, đồng thời buộc khắc phục hệ thống xử lý khí thải.

Theo Công an tỉnh Tuyên Quang, thời gian tới lực lượng chức năng sẽ tiếp tục tổng rà soát các cơ sở sản xuất, khu vực có nguy cơ phát sinh ô nhiễm; kiên quyết xử lý nghiêm các hành vi vi phạm với tinh thần “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”. Kiên quyết không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế đang trở thành hành động cụ thể của Tuyên Quang trong quá trình phát triển xanh, bền vững.

Bài, ảnh: Trang Tâm