NATO công bố mức tăng chi tiêu quốc phòng của châu Âu

Các số liệu mới nhất được công bố khi lãnh đạo 32 nước thành viên NATO gặp Tổng thống Trump tại hội nghị thượng đỉnh ở Ankara (Thổ Nhĩ Kỳ). NATO ước tính chi tiêu của châu Âu và Canada trong năm 2026 sẽ đạt 634 tỷ USD, tăng so với mức 571 tỷ USD của năm 2025, song vẫn thấp hơn nhiều so với chi tiêu quân sự của Mỹ. Mức tăng này cũng thấp hơn so với mức tăng khoảng 19% trong giai đoạn 2024-2025.

Trong khi đó, Tổng thống Trump vẫn yêu cầu các đồng minh của Washington đẩy nhanh việc thực hiện cam kết nâng chi tiêu liên quan an ninh lên 5% GDP vào năm 2035.

Theo NATO, trong năm nay đã có 5 nước, trong đó có Ba Lan và các nước Baltic, đạt mục tiêu này. Litva đứng đầu, với tỷ lệ 5,33% GDP, tiếp đến là Estonia 5,10%, Latvia 4,92% và Ba Lan 4,68%. Tuy nhiên, một số nước vẫn tụt lại khá xa, với Slovenia đứng cuối danh sách khi chi tiêu quốc phòng cốt lõi chỉ ở mức 1,61% GDP.

Về quy mô tuyệt đối, Mỹ vẫn duy trì khoảng cách rất lớn với các đồng minh. NATO ước tính Mỹ chi khoảng 850,2 tỷ USD cho quốc phòng trong năm 2026, cao hơn tổng mức 633,9 tỷ USD của tất cả các thành viên NATO còn lại.

Tại hội nghị thượng đỉnh NATO năm 2025, các nước thành viên đã thống nhất mục tiêu muộn nhất từ năm 2035 dành 3,5% GDP hằng năm cho chi tiêu quốc phòng theo nghĩa truyền thống. Nếu tính cả đầu tư cho hạ tầng và các lĩnh vực liên quan an ninh, mức chi dự kiến đạt 5% GDP. Hội nghị thượng đỉnh tại Ankara lần này được tổ chức nhằm đánh giá tiến độ triển khai cam kết của các nước thành viên.

Cùng ngày, tại Diễn đàn Công nghiệp quốc phòng đầu tiên của NATO bên lề hội nghị thượng đỉnh ở Ankara. NATO đã khởi động một sáng kiến mới nhằm thu hút vốn tư nhân vào các lĩnh vực quốc phòng và an ninh, trong bối cảnh liên minh này tìm cách bổ sung nguồn tài chính thương mại cho ngân sách nhà nước đang chịu nhiều sức ép. Sáng kiến "Call to Action" (tạm dịch: Kêu gọi Hành động) kêu gọi các định chế tài chính thương mại tăng cho vay và đầu tư vốn cổ phần vào hoạt động sản xuất quân sự và an ninh.

Tổng Thư ký Mark Rutte cho biết, động thái này phản ánh nỗ lực rộng lớn hơn của NATO nhằm chuyển một phần lớn hơn gánh nặng tài chính trong sản xuất quân sự sang các thị trường thương mại, thông qua các mô hình đồng đầu tư công-tư.

Theo sáng kiến này, các đồng minh NATO dự kiến sẽ tạo thuận lợi cho các cơ chế tài chính trong nước nhằm hỗ trợ quá trình chuyển đổi trên, trong đó nhiều định chế tài chính lớn của phương Tây gồm Barclays, Citi và Deutsche Bank tham gia khuôn khổ này.

Liên quan nỗ lực riêng của từng nước thành viên, theo phóng viên TTXVN tại Berlin, NATO công bố số liệu của Chính phủ Đức cho thấy mức chi tiêu quốc phòng kỷ lục 124,7 tỷ euro (142,27 tỷ USD) trong năm 2026, tăng 25,5% so với mức khoảng 99,3 tỷ euro của năm 2025. Mức tăng tuyệt đối khoảng 25,4 tỷ euro của Đức cũng là mức cao nhất ghi nhận trong lịch sử gần đây. Với quy mô này, Đức chỉ đứng sau Mỹ về tổng chi tiêu quốc phòng trong NATO.

Theo cách tính đã điều chỉnh theo lạm phát và tỷ giá hối đoái của NATO, chi tiêu quốc phòng của Đức năm 2026 sẽ tương đương 2,69% GDP, tăng đáng kể so với tỷ lệ 2,22% của năm 2025. Theo Viện Nghiên cứu chiến lược quốc tế (IISS), Đức hiện đứng thứ tư thế giới về chi tiêu quốc phòng, sau Mỹ, Trung Quốc và Nga.

Tương tự, Cộng hòa Séc đang đẩy mạnh tăng chi tiêu quốc phòng để đáp ứng các cam kết của NATO, đồng thời cân nhắc điều chỉnh hình thức hỗ trợ Ukraine trong bối cảnh ngân sách nhà nước chịu nhiều sức ép.

Theo phóng viên TTXVN tại Cộng hòa Séc, NATO công bố ước tính mới cho thấy Cộng hòa Séc sẽ chi khoảng 2,01% GDP cho quốc phòng trong năm nay, lần đầu tiên vượt ngưỡng 2% mà liên minh yêu cầu đối với các nước thành viên.

Phát biểu trước khi lên đường dự hội nghị, Thủ tướng Andrej Babiš cho biết chính phủ dự kiến tăng thêm 36 tỷ CZK (khoảng 1,5 tỷ USD) cho ngân sách quốc phòng năm 2027, nâng tổng chi lên khoảng 190 tỷ CZK nhằm tiếp tục hiện đại hóa quân đội, trong đó ưu tiên tăng cường năng lực phòng không, hệ thống chống thiết bị bay không người lái (UAV), tuyển quân và thực hiện các cam kết với NATO.

Theo ông Babiš, ngân sách quốc phòng của Séc năm 2026 hiện ở mức 154,79 tỷ korun, tương đương khoảng 1,8% GDP.

Về Ukraine, Thủ tướng Babiš khẳng định Séc sẽ không phản đối các sáng kiến hỗ trợ của NATO nhưng chưa có kế hoạch đóng góp thêm ngân sách nhà nước vào gói hỗ trợ tài chính mới. Trong khi đó, Bộ trưởng Ngoại giao Petr Macinka cho biết, Praha đang xem xét chuyển một phần kinh phí từ các chương trình hỗ trợ hiện có sang Sáng kiến Danh sách yêu cầu ưu tiên của Ukraine (PURL) do NATO điều phối, cho phép các nước đồng minh mua vũ khí và trang thiết bị quân sự của Mỹ để viện trợ Ukraine.

Theo ông Babiš, ưu tiên hiện nay của chính phủ là bảo đảm đủ nguồn lực để thực hiện các cam kết quốc phòng trong NATO, đồng thời tiếp tục sáng kiến cung cấp đạn dược cho Ukraine do Séc khởi xướng với nguồn tài chính chủ yếu từ các nước đối tác.