Lý do ô tô điện giá rẻ chưa thể bùng nổ ở Việt Nam

Xe điện cỡ nhỏ vẫn chịu chế tài và sự quản lý tương đương các dòng ô tô tiêu chuẩn. Ảnh: Hoàng Linh

Một ví dụ là VinFast VF 2 ra mắt với chương trình bán hàng cho phép giá mua có thể chỉ chưa tới 90 triệu đồng. Bên cạnh VF 2, thị trường còn có những lựa chọn khác như Bestune Xiaoma (199 triệu đồng), Wuling Mini EV (từ 155 triệu đồng)... Tất cả số này đều hướng tới nhóm khách hàng lần đầu mua ô tô hoặc chỉ cần một phương tiện di chuyển cơ bản trong đô thị.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy các dòng xe điện siêu nhỏ gọn với giá rất rẻ tuy đã xuất hiện được một thời gian dài, nhưng chưa thật sự bùng nổ. Bởi lẽ, rào cản lớn nhất hiện nay không chỉ nằm ở giá mua xe mà là chi phí sở hữu và sử dụng trong dài hạn. Tại các đô thị lớn như Hà Nội hay thành phố Hồ Chí Minh, ngay cả với một mẫu xe điện giá chỉ nhỉnh hơn xe tay ga, người mua vẫn phải chi thêm nhiều khoản để hoàn tất thủ tục đăng ký.

Cụ thể, dù ô tô điện đang được miễn lệ phí trước bạ lần đầu, chủ xe vẫn phải thanh toán lệ phí cấp biển số khoảng 20 triệu đồng, phí đăng kiểm (đối với xe thuộc diện phải kiểm định), phí cấp giấy chứng nhận đăng kiểm, phí bảo hiểm trách nhiệm dân sự bắt buộc cùng nhiều chi phí phát sinh khác như bảo hiểm thân vỏ... Như thế, tổng số tiền để hoàn tất việc đưa xe ra đường không khác biệt với những chiếc ô tô phổ thông đắt hơn nhiều lần.

Đối với các đô thị có mật độ dân cư cao, xe điện cỡ nhỏ mang lại lợi ích về tận dụng không gian. Ảnh: PV

Đó là chưa kể, khi xe lăn bánh, các khoản chi "nuôi xe" cũng rất áp lực. Với một người sử dụng ô tô trong nội đô Hà Nội, gửi xe thường là khoản tốn kém nhất. Chi phí gửi theo tháng tại chung cư hoặc bãi xe tư nhân hiện nay phổ biến dao động từ 1,2-2 triệu đồng/tháng, và có thể giảm còn 800-900 nghìn đồng nếu ở vùng ven đô. Nếu nơi làm việc không có chỗ đỗ miễn phí, tổng chi phí gửi xe hằng năm có thể lên tới 30-40 triệu đồng.

Ngoài ra, chủ xe còn phải chi cho bảo hiểm trách nhiệm dân sự, phí bảo trì đường bộ, chi phí bảo dưỡng định kỳ... tất cả đều theo biểu giá của ô tô "tiêu chuẩn". Nếu cộng thêm bảo hiểm thân vỏ, sửa chữa va quệt nhỏ hoặc thay lốp... con số cuối cùng còn cao hơn đáng kể. Đó là chưa kể tới các mức phạt theo luật giao thông đường bộ hiện nay dành cho ô tô đều khá cao so với giá trị xe. Nhiều người dùng thường đùa vui rằng, sai sót một chút khi cầm lái có thể "bay ngay nửa chiếc xe".

Đây rõ ràng là những con số không hề dễ chịu với các gia đình có kinh tế eo hẹp - vốn là khách hàng chính của ô tô điện giá rẻ.

Ngoài ra, hạ tầng cũng là một yếu tố ảnh hưởng đến sức hấp dẫn của ô tô nhỏ giá rẻ. Những mẫu xe mini như Wuling Mini EV hay VF 3 có kích thước nhỏ nhưng thực tế vẫn cần chỗ đỗ tương đương ô tô phổ thông. Điều này đồng nghĩa việc tìm chỗ gửi trong khu vực nội đô vẫn là thách thức.

Ô tô điện cỡ nhỏ giá rẻ đang chiếm tỉ trọng doanh số lớn ở một số nước như Trung Quốc, Nhật Bản, Italia, Pháp... Ảnh: PV

Rõ ràng giá bán thấp mới chỉ giải quyết được một nửa bài toán để ô tô điện giá rẻ có thể bùng nổ trong đô thị. Nửa còn lại chính là chi phí thường kỳ và sự tiện lợi thấy rõ so với ô tô phổ thông.

Thực tế, Nhật Bản - quốc gia đã phổ cập ô tô cỡ nhỏ (kei car) - đã đi lối này hết sức thành công trong nhiều thập kỷ qua. Tại nhiều địa phương nước này, chủ nhân các dòng "kei car" như Nissan Sakura, Mitsubishi eK X EV... được giảm thuế sở hữu, phí bảo hiểm và một số loại phí đăng ký so với ô tô thông thường.

Loại xe này thường chỉ mất thuế hằng năm khoảng hơn 10.000 yen - tức 1/3 so với ô tô phổ thông, phí trọng lượng chỉ khoảng 60% so với xe phổ thông, trong khi bảo hiểm bắt buộc chỉ khoảng 70%.

"Kei car" cũng không cần chứng minh chỗ đỗ xe khi đăng ký, giúp giảm đáng kể thủ tục và chi phí sở hữu. Với nhiều đặc thù, dòng xe này hiện chiếm khoảng 1/3 doanh số ô tô mới tại đảo quốc mặt trời mọc.

Trong bối cảnh triển khai vùng phát thải thấp, nhiều người đang xem xét xe điện cỡ nhỏ để đi lại hằng ngày. Ảnh: Hoàng Linh

Nhìn chung, trong bối cảnh nước ta đang thúc đẩy các chính sách giảm phát thải, xe điện cỡ nhỏ có khả năng trở thành một trong các giải pháp đi lại phổ biến, thậm chí thay thế được ô tô truyền thống và xe máy... nhờ lợi thế nhỏ gọn, chi phí năng lượng thấp, đáp ứng tốt nhu cầu di chuyển quãng ngắn trong nội đô, đặc biệt là mang lại khả năng che mưa nắng và mức độ an toàn cao hơn xe hai bánh. Những lựa chọn mới với giá siêu rẻ cũng mở ra cơ hội để nhiều người tiêu dùng lần đầu sở hữu ô tô.

Tuy nhiên, phân khúc này sẽ chỉ phát huy được tiềm năng nếu có sự đồng hành của chính sách cũng như quy hoạch phát triển hạ tầng phù hợp.