Khơi thông dòng chảy dữ liệu số

Người dân giao dịch tại Trung tâm phục vụ hành chính công phường Hà Giang 2.

Hệ thống công nghệ thông tin đáng lẽ phải giải phóng sức lao động, nhưng ngược lại, đang tạo ra áp lực đè nén lên cả bộ máy hành chính lẫn người dân.

Ngồi vào bàn làm việc mỗi ngày, màn hình máy tính của chị Lý Thị Vân Anh, cán bộ Trung tâm phục vụ hành chính công, phường Bình Thuận dày đặc các tab cửa sổ của Trang thông tin giải quyết thủ tục hành chính của các bộ, ngành. Để giải quyết xong một bộ hồ sơ, chị phải đăng nhập vào nhiều hệ thống, gõ đi gõ lại một thông tin định danh do thiếu tính năng tự động đồng bộ. Cái gọi là liên thông trên văn bản, khi triển khai xuống thực tế, lại biến thành quy trình “thủ công số”, nghĩa là thay vì chạy bằng chân giữa các phòng như ngày trước, cán bộ như chị Lan Anh giờ đây phải “chạy bằng tay” trên bàn phím giữa các phần mềm độc lập.

Cùng chung áp lực, chị Nguyễn Thị Chúc, công chức Tư pháp - Hộ tịch xã Vĩnh Tuy chia sẻ, mỗi ngày chị phải xoay xở với hàng chục đầu việc trên các phần mềm riêng biệt nên nhiều lúc không tránh khỏi sự rối trí. Nguyên nhân cốt lõi là do hệ thống quản lý chuyên ngành của các đơn vị hiện nay chưa thể liên thông, “nói chuyện” được với nhau hoặc kết nối đồng bộ với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Điều này khiến quy trình xử lý hồ sơ bị kéo dài, buộc cán bộ phải thực hiện nhiều thao tác thủ công trùng lặp. Thay vì được tinh gọn nhờ công nghệ, việc thiếu đồng bộ giữa các nền tảng vô tình tạo thêm rào cản, làm giảm hiệu suất tổng thể và gây áp lực lớn lên đội ngũ nhân sự ở cơ sở - chị Chúc trải lòng.

Theo khảo sát, một cán bộ công chức cấp xã hiện đang phải vận hành đồng thời tới 15 phần mềm chuyên ngành khác nhau từ các bộ, ngành dọc. Do giao diện và kiến trúc dữ liệu không đồng bộ, thay vì chỉ cần một cú click chuột xuất dữ liệu như trước đây, nay cán bộ phải nhặt nhạnh, cộng tay từng con số để làm báo cáo thủ công. Để “chữa cháy”, nhiều nơi buộc phải chọn giải pháp tình thế là quay ngược trở lại sử dụng phần mềm dùng chung cũ của tỉnh.

Báo cáo rà soát của Sở Khoa học và Công nghệ đã chỉ rõ thực trạng này: Việc thao tác trên nhiều hệ thống độc lập dẫn đến tăng khối lượng công việc, phát sinh việc nhập liệu nhiều lần, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ giải quyết thủ tục hành chính. Nguyên nhân của nghịch lý này không nằm ở giới hạn công nghệ, mà xuất phát từ tư duy cục bộ. Việc các đơn vị chủ quản thiết kế phần mềm khép kín để phục vụ riêng cho lợi ích quản lý của ngành mình vô hình trung đã biến dữ liệu- vốn là tài nguyên chung của quốc gia trở thành những kho tài sản riêng biệt.

Chị Lý Thị Vân Anh, chuyên viên Trung tâm phục vụ hành chính công phường Bình Thuận luôn phải hiển thị các tab hệ thống thông tin của các ngành để tra cứu, đối soát.

Không chỉ cán bộ “bơi” trong phần mềm, người dân cũng đang phải “lặn ngụp” trong dòng chảy dữ liệu đứt gãy, thậm chí sai sót.

Gần một tháng ròng rã tra cứu thông tin, anh Đoàn Xuân Việt, thôn Kim Bàn, xã Hùng An mới hoàn thiện xong thủ tục để đứng tên chính chủ cho chiếc ô tô của mình. Theo anh Việt, chiếc xe mua lại vốn có nguồn gốc trong tỉnh, tưởng chừng việc rút hồ sơ sẽ đơn giản nhưng thực sự lại rất rắc rối. Bởi hồ sơ gốc của xe lại được đăng ký tại Hà Nội nhưng do hệ thống dữ liệu chuyên ngành chưa được liên thông thông suốt, việc xác minh, rút hồ sơ gốc mất quá nhiều thời gian. Trong suốt những ngày chờ dữ liệu “chạy”, chiếc xe đành phải “đắp chiếu” ở nhà.

Đáng nói hơn, sự thiếu đồng bộ và vội vàng trong giai đoạn đầu số hóa dữ liệu dân cư đã để lại những sai sót gây phiền phức cho người dân. Tại một số địa phương, do áp lực chỉ tiêu và quá trình nhập liệu, kiểm dò chưa được hiệu chỉnh kỹ lưỡng, đã xảy ra tình trạng con cái không đi theo sổ hộ khẩu gia đình trên hệ thống điện tử.

Chị Trần Thị Hoài Phương, tổ 8, phường Nông Tiến chia sẻ, con chị sinh năm 2020, năm nay vào lớp 1, quá trình làm các thủ tục mới ngã ngửa ra rằng con chị không có tên trong sổ hộ khẩu điện tử gia đình. Hệ quả là chị lại phải ngược xuôi xin giấy xác nhận, chờ đợi cơ quan công an bóc tách, điều chỉnh lại dữ liệu gốc.

Không dừng lại ở lĩnh vực quản lý phương tiện, dân cư, bài toán sai sót, thậm chí là trắng dữ liệu cũng đang tồn tại ở nhiều địa phương khiến cho việc chia sẻ, khai thác thông tin trên hạ tầng số gần như không thể. Báo cáo từ Sở Nông nghiệp và Môi trường, trong tổng số hơn 3,6 triệu thửa đất đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, mới chỉ có hơn 1,3 triệu thửa được cập nhật vào cơ sở dữ liệu (đạt tỷ lệ khiêm tốn khoảng 37%). Như vậy, vẫn còn gần 2,3 triệu thửa đất, tương đương với 63% tài nguyên đất đai đã được cấp chủ quyền, đang nằm ngoài hệ thống số. Trong đó, có đến 44 địa phương hiện nay trắng dữ liệu.

Chuyên viên Trung tâm phục vụ hành chính công xã Lũng Phìn hỗ trợ người dân thực hiện các thủ tục hành chính.

Để dòng chảy số không còn bị khu biệt, cắt khúc và giảm thiểu tối đa những sai sót không đáng có này, giải pháp chắc chắn không nằm ở việc tạo ra thêm các ứng dụng hay phần mềm mới. Thay vào đó, cần một chiến lược tích hợp mang tính tổng thể và đồng bộ ở tầm vĩ mô.

Bà Hồ Thị Phương Lan, Trưởng phòng Chuyển đổi số, Sở Khoa học và Công nghệ phân tích: Để giải quyết dứt điểm tình trạng này và đưa dữ liệu về đúng vị thế là nguồn tài nguyên động lực, trong thời gian tới, bắt buộc phải tích hợp và đồng bộ được toàn bộ dữ liệu chuyên ngành về Trung tâm Dữ liệu quốc gia, dưới sự phối hợp và điều phối chặt chẽ của các bộ, ngành.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, các chuyên gia công nghệ và quản lý hành chính cho rằng cần tập trung vào hai mũi nhọn cốt lõi. Trước hết, đã đến lúc phải xóa bỏ tư duy “ốc đảo” bằng cách ban hành một khung tiêu chuẩn kỹ thuật bắt buộc từ Trung ương đến địa phương. Các bộ, ngành dọc không thể giữ tâm lý “quyền anh, quyền tôi” mà phải có trách nhiệm mở cổng kết nối, bắt buộc các hệ thống chuyên ngành phải “nói chuyện” và chia sẻ dữ liệu với nhau trên một nền tảng chung duy nhất. Song song đó, kiến trúc Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính phải được thiết kế lại, lấy sự thuận tiện của cán bộ cơ sở và người dân làm thước đo hiệu quả, kiên quyết loại bỏ tình trạng một thông tin phải nhập liệu nhiều lần.

Việc tích hợp đồng bộ không chỉ giải phóng sức lao động cho bộ máy hành chính, mà còn là con đường duy nhất giúp nguồn tài nguyên dữ liệu đạt được hai tiêu chí sống còn: “sạch” nhờ giảm thiểu tối đa các sai sót do nhập liệu thủ công, và “sống” nhờ được liên tục cập nhật, đối lưu theo thời gian thực. Bản đồ số hóa quốc gia chỉ có thể hoàn thiện khi dòng chảy dữ liệu được khơi thông, trở thành mạch nguồn thông suốt phục vụ sự phát triển của toàn xã hội.

Bài, ảnh: Tuấn Quang

Vận hành hiệu quả dữ liệu dùng chung

Đồng chí Nguyễn Văn Hiến Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ

Thời gian qua, tỉnh Tuyên Quang đã tích cực phối hợp với các bộ, ngành Trung ương trong việc kết nối, tích hợp và kiểm thử các quy trình giải quyết TTHC trên hệ thống tập trung của Bộ, ngành. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai thực tế vẫn còn một số khó khăn như chức năng nghiệp vụ chưa hoàn thiện; việc kết nối với phần mềm chuyên ngành chưa đồng bộ; hạ tầng công nghệ thông tin tại một số địa bàn vùng sâu vùng xa còn hạn chế... Để đảm bảo vận hành hiệu quả kho dữ liệu dùng chung, cần cho phép vận hành song song giữa hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của tỉnh và hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính tập trung của Bộ trong giai đoạn chuyển tiếp; chỉ chuyển đổi hoàn toàn khi bảo đảm 100% điều kiện kỹ thuật để không gây gián đoạn việc giải quyết thủ tục hành chính của người dân, doanh nghiệp. Song song với đó, cần đẩy nhanh tiến độ chuẩn hóa dữ liệu, hoàn thiện các chức năng đồng bộ theo thời gian thực, ký số điện tử, lưu trữ điện tử và kết nối liên thông thông suốt với Cổng Dịch vụ công quốc gia. Đồng thời, tiếp tục tăng cường tập huấn nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ cơ sở; nghiên cứu lộ trình triển khai phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương.

Đẩy mạnh kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các ngành

Đồng chí Vũ Hoài Nam Giám đốc VNPT Hà Giang

Theo tôi, nguyên nhân lớn nhất của việc chưa thể chuẩn hóa dữ liệu hiện nay là việc xây dựng cơ sở dữ liệu (CSDL) chuyên ngành trong giai đoạn trước còn mang tính riêng lẻ, mỗi ngành, mỗi lĩnh vực triển khai theo các tiêu chuẩn và nền tảng khác nhau, dẫn đến khó khăn trong việc kết nối, chia sẻ dữ liệu.

Trong nhiều trường hợp, cùng một thông tin của người dân nhưng phải nhập nhiều lần trên các hệ thống khác nhau do dữ liệu chưa được liên thông đầy đủ. Một số CSDL đã được số hóa nhưng tiêu chuẩn dữ liệu giữa các ngành chưa thống nhất, dẫn đến việc chia sẻ, khai thác thông tin chưa thực hiện được. Bên cạnh đó, hạ tầng công nghệ thông tin tại một số địa bàn vùng sâu, vùng xa còn chưa đồng đều; năng lực khai thác, sử dụng dữ liệu số của một bộ phận cán bộ cơ sở còn hạn chế.

Để khắc phục tình trạng này, cần tiếp tục hoàn thiện các CSDL quốc gia đối với dữ liệu trọng yếu và CSDL do địa phương hình thành để trở thành CSDL quốc gia; đẩy mạnh kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các ngành, lấy dữ liệu làm trung tâm phục vụ người dân và doanh nghiệp, đồng thời giảm tối đa việc yêu cầu cán bộ và người dân phải cung cấp lại những thông tin mà Nhà nước đã có.

Phát huy tiện ích VNeID mức độ 2

Thượng tá Trần Văn Hùng Phó trưởng Phòng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội, Công an tỉnh

Thời gian qua, Phòng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội đã chủ động phối hợp với các sở, ngành, đơn vị liên quan thường xuyên rà soát, đối chiếu, cập nhật và làm sạch dữ liệu dân cư; đồng thời tích cực tham gia phối hợp xây dựng, tạo lập, bổ sung, làm sạch, làm giàu dữ liệu chuyên ngành để bảo đảm tính chính xác, đồng bộ, thống nhất giữa các hệ thống dữ liệu, phục vụ hiệu quả công tác quản lý nhà nước và giải quyết thủ tục hành chính cho người dân, doanh nghiệp.

Cùng với đó, đơn vị đã chủ động tham mưu với lãnh đạo Công an tỉnh, UBND tỉnh tiếp tục chỉ đạo các ngành, các lực lượng, các phòng nghiệp vụ và công an các xã, phường đẩy mạnh công tác tuyên truyền, hướng dẫn, hỗ trợ người dân đăng ký, kích hoạt tài khoản định danh điện tử (VNeID) mức độ 2, tích hợp thông tin giấy tờ, góp phần xây dựng ứng dụng VNeID phát triển toàn diện, trở thành một siêu ứng dụng số quốc gia.

Sẵn sàng phối hợp cập nhật dữ liệu

Chị Nông Thị Xuyên Thôn Chàng Thẳm, xã Bằng Lang

Hiện nay, nhiều thông tin của người dân đã được cập nhật trên các hệ thống dữ liệu số. Tuy nhiên, để dữ liệu luôn đầy đủ, chính xác và phản ánh đúng thực tế, rất cần sự phối hợp giữa người dân và các cơ quan liên quan trong quá trình rà soát, cập nhật thông tin.

Chúng tôi mong các đơn vị quản lý thường xuyên thông báo, hướng dẫn khi thực hiện rà soát, bổ sung dữ liệu để người dân biết và chủ động phối hợp. Thực tế, nhiều người chưa nắm rõ những thông tin cần cập nhật hoặc thời điểm cần thực hiện, vì vậy việc hướng dẫn cụ thể và kịp thời là rất cần thiết.

Khi có yêu cầu rà soát, cập nhật dữ liệu, chúng tôi sẵn sàng cung cấp các thông tin cần thiết và phối hợp thực hiện theo hướng dẫn. Mong rằng dữ liệu đã được cập nhật sẽ được sử dụng thống nhất, tránh tình trạng người dân phải khai báo nhiều lần cùng một nội dung.