Đẩy nhanh xử lý nhà, đất dôi dư để khơi thông nguồn lực phát triển

Theo Bộ Tài chính, Nghị quyết số 31/2026/NQ-CP có hiệu lực từ ngày 24/6/2026, tạo cơ sở pháp lý quan trọng để tháo gỡ những khó khăn trong quá trình xử lý khối lượng lớn nhà, đất dôi dư phát sinh sau sắp xếp tổ chức bộ máy. Việc triển khai hiệu quả các cơ chế đặc thù được kỳ vọng sẽ góp phần phát huy giá trị quỹ đất, sử dụng tiết kiệm tài sản công, đồng thời hạn chế tình trạng bỏ hoang, lãng phí hoặc thất thoát tài sản nhà nước.

Để Nghị quyết sớm phát huy hiệu quả, Bộ Tài chính đề nghị các bộ, ngành và địa phương tập trung chỉ đạo triển khai đầy đủ các quy định đã được Chính phủ ban hành; đồng thời tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến chính sách để các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp và người dân nắm rõ nội dung, bảo đảm việc thực hiện thống nhất trên phạm vi cả nước.

Cùng với việc quán triệt các quy định mới, các bộ, cơ quan trung ương và địa phương được yêu cầu khẩn trương xây dựng kế hoạch triển khai với lộ trình, tiến độ và phân công trách nhiệm cụ thể cho từng cơ quan, đơn vị. Bộ Tài chính nhấn mạnh việc xác định rõ trách nhiệm trong từng khâu sẽ giúp quá trình xử lý nhà, đất dôi dư được thực hiện đồng bộ, tránh tình trạng chậm trễ hoặc đùn đẩy trách nhiệm.

Một trong những yêu cầu được Bộ Tài chính đặc biệt lưu ý là ưu tiên bố trí các cơ sở nhà, đất dôi dư phục vụ các mục tiêu phát triển y tế, giáo dục, văn hóa, thể thao và các công trình phục vụ lợi ích công cộng theo đúng chủ trương của Đảng và Nhà nước. Đây được xem là hướng khai thác vừa bảo đảm hiệu quả sử dụng tài sản công, vừa đáp ứng nhu cầu phát triển hạ tầng xã hội tại nhiều địa phương.

Cùng với việc xây dựng kế hoạch triển khai, Bộ Tài chính yêu cầu các địa phương đẩy mạnh công khai thông tin về các cơ sở nhà, đất dôi dư trên các phương tiện thông tin đại chúng. Việc minh bạch dữ liệu được kỳ vọng sẽ tạo điều kiện để doanh nghiệp, tổ chức và người dân tiếp cận thông tin, tham gia khai thác, sử dụng tài sản công theo đúng quy định của pháp luật.

Theo Bộ Tài chính, công khai thông tin không chỉ góp phần mở rộng cơ hội khai thác hiệu quả quỹ nhà, đất dôi dư mà còn tăng cường sự giám sát của xã hội trong toàn bộ quá trình tổ chức thực hiện, qua đó hạn chế các biểu hiện tiêu cực hoặc lợi dụng chính sách.

Bên cạnh đó, các bộ, ngành và địa phương được đề nghị sớm ban hành các quy định về hỗ trợ thuê nhà, đất là tài sản công đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo cùng các đối tượng ưu tiên khác theo quy định. Đây là một trong những nội dung nhằm tạo điều kiện để các doanh nghiệp tiếp cận mặt bằng sản xuất, kinh doanh với chi phí phù hợp, đồng thời nâng cao hiệu quả khai thác quỹ tài sản công hiện có.

Bộ Tài chính cũng yêu cầu các cơ quan, đơn vị tiến hành rà soát toàn bộ quỹ nhà, đất dôi dư thuộc phạm vi quản lý, cập nhật đầy đủ số liệu và thực hiện nghiêm chế độ báo cáo theo quy định. Việc thống kê chính xác hiện trạng tài sản được xem là cơ sở quan trọng để xây dựng phương án xử lý phù hợp, đồng thời phục vụ công tác theo dõi, chỉ đạo và kiểm tra trong quá trình triển khai Nghị quyết.

Tại Hội nghị tập huấn triển khai Nghị quyết số 31/2026/NQ-CP do Bộ Tài chính tổ chức mới đây, Thứ trưởng Tài chính Tạ Anh Tuấn cho biết, cả nước hiện còn hơn 11.000 cơ sở nhà, đất đã hoàn thành việc thu hồi, chuyển giao về địa phương nhưng vẫn cần tiếp tục xử lý ở bước tiếp theo. Theo Thứ trưởng, mục tiêu không chỉ là hoàn thành việc sắp xếp trên hồ sơ mà phải sớm đưa các cơ sở nhà, đất dôi dư vào khai thác, sử dụng thực chất, đóng góp cho phát triển kinh tế-xã hội, tránh thất thoát, lãng phí tài sản công.

Gắn kết quả xử lý với trách nhiệm người đứng đầu

Bộ Tài chính nhấn mạnh, đến nay hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và các hướng dẫn triển khai Nghị quyết số 31/2026/NQ-CP đã cơ bản đầy đủ. Do đó, các bộ, ngành và địa phương cần khẩn trương tổ chức thực hiện ngay các nhiệm vụ được giao, không để chậm trễ ảnh hưởng đến tiến độ xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư cũng như việc khơi thông nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế-xã hội.

Trong quá trình triển khai, các cơ quan, đơn vị được yêu cầu phát huy tinh thần chủ động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung, đồng thời bảo đảm công khai, minh bạch ở tất cả các khâu. Cùng với đó, cần tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát và kịp thời xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng cơ chế, chính sách đặc thù để trục lợi, tham nhũng hoặc tiêu cực.

Một nội dung được Bộ Tài chính đặc biệt lưu ý là việc xây dựng và áp dụng hệ thống chỉ tiêu đánh giá kết quả thực hiện (KPI). Theo đó, kết quả xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư sẽ là một trong những tiêu chí quan trọng để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu các cơ quan, đơn vị. Đồng thời, các tập thể, cá nhân có thành tích trong tổ chức thực hiện cần được kịp thời biểu dương, khen thưởng nhằm tạo động lực thúc đẩy tiến độ triển khai.

Thứ trưởng Tạ Anh Tuấn cũng nhấn mạnh, Nghị quyết số 31 chỉ tạo hành lang pháp lý thuận lợi, còn yếu tố quyết định vẫn là khâu tổ chức thực hiện. Theo Thứ trưởng, kinh nghiệm cho thấy ở đâu cấp ủy, chính quyền chủ động, huy động được sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị thì ở đó việc xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư đạt kết quả tốt hơn.

Đối với những địa phương còn nhiều cơ sở nhà, đất dôi dư chưa được xử lý, Bộ Tài chính đề nghị Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trực tiếp chỉ đạo hoặc giao lãnh đạo Sở Tài chính thành lập các đoàn công tác hướng dẫn, đôn đốc các xã, phường theo phương châm "cầm tay chỉ việc". Việc hướng dẫn cần tập trung vào những địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn hoặc những nơi còn hạn chế về nguồn nhân lực để bảo đảm việc triển khai được thực hiện thống nhất, đúng quy định.

Bên cạnh đó, Hội đồng nhân dân các tỉnh, thành phố được đề nghị tăng cường giám sát việc sắp xếp, xử lý và khai thác nhà, đất dôi dư trên địa bàn. Các bộ, ngành và địa phương cũng cần đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra, kịp thời phát hiện, chấn chỉnh và xử lý nghiêm các vi phạm phát sinh trong quá trình thực hiện.

Theo Bộ Tài chính, việc triển khai đồng bộ các nhiệm vụ theo Nghị quyết số 31/2026/NQ-CP sẽ góp phần đẩy nhanh tiến độ xử lý, khai thác quỹ nhà, đất dôi dư sau sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính, qua đó nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng tài sản công, hạn chế thất thoát, lãng phí và tạo thêm nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế-xã hội.