Ấn Độ kỳ vọng thúc đẩy thương mại với Iran

“Chúng tôi tái khẳng định cam kết tăng cường tình hữu nghị lâu dài giữa Ấn Độ và Iran trên nhiều lĩnh vực. Chúng tôi muốn mở rộng và đa dạng hóa các mặt hàng trao đổi thương mại trong thời gian tới”, Thủ tướng Modi viết trên mạng xã hội X ngày 31-8 sau cuộc gặp với Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian bên lề Hội nghị thượng đỉnh Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) diễn ra cùng ngày tại thủ đô Bishkek, Kyrgyzstan.

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi (trái) và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian có cuộc gặp bên lề Hội nghị thượng đỉnh Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) tại thủ đô Bishkek, Kyrgyzstan ngày 31-8. Ảnh: Reuters

Đây là cuộc gặp trực tiếp đầu tiên giữa hai nhà lãnh đạo Iran và Ấn Độ kể từ khi cuộc chiến Mỹ-Israel và Iran bùng phát hồi cuối tháng 2. Cuộc hội đàm cấp cao Iran - Ấn Độ diễn ra trong bối cảnh Mỹ vừa nối lại các cuộc không kích nhằm vào Iran sau một tháng, khiến Tehran đáp trả bằng tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái (UAV) nhằm vào các căn cứ của Washington tại Jordan và UAE. Diễn biến này làm gia tăng những lo ngại về nguy cơ gián đoạn hoạt động thương mại và vận tải qua eo biển Hormuz.

Theo Bộ Ngoại giao Ấn Độ, Thủ tướng Modi bày tỏ quan ngại trước việc căng thẳng giữa Mỹ và Iran tiếp tục leo thang, và tái khẳng định lập trường nhất quán của Ấn Độ rằng mọi vấn đề phải được giải quyết thông qua đối thoại và giải pháp ngoại giao. Ông Modi cũng kêu gọi bảo vệ tự do hàng hải và thương mại, đồng thời nhấn mạnh rằng dân thường và cơ sở hạ tầng dân sự, trong đó có tàu thương mại và thủy thủ đoàn, không được trở thành mục tiêu tấn công trong bất kỳ hoàn cảnh nào.

Trong cuộc gặp, Thủ tướng Modi cho biết Ấn Độ sẽ tiếp tục ủng hộ những nỗ lực nhằm bảo đảm hòa bình lâu dài tại khu vực Trung Đông.

Cũng tại cuộc hội đàm, nhà lãnh đạo Ấn Độ bày tỏ mong muốn được đón Tổng thống Pezeshkian tới Ấn Độ tham dự Hội nghị thượng đỉnh BRICS tại New Delhi vào tháng 9.

Đối với Ấn Độ, vấn đề an toàn hàng hải có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh nước này có quan hệ thương mại lâu dài với Iran và phụ thuộc đáng kể vào các tuyến vận tải biển tại Trung Đông. Kể từ khi cuộc xung đột tại Trung Đông bùng phát hồi cuối tháng 2 năm nay, 10 thủy thủ Ấn Độ đã thiệt mạng trong các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại di chuyển qua eo biển Hormuz.

Ấn Độ nằm trong nhóm 5 đối tác thương mại lớn nhất của Iran, song kim ngạch thương mại song phương đã giảm hơn 90%, từ 17 tỷ USD trong năm tài khóa 2018-2019 xuống chỉ còn khoảng 1,6 tỷ USD trong năm tài khóa kết thúc vào tháng 3-2026. Xuất khẩu của Ấn Độ sang Iran hiện chủ yếu giới hạn ở những mặt hàng được miễn trừ vì lý do nhân đạo. Đối với hoạt động thương mại song phương, việc giảm căng thẳng tại Trung Đông và duy trì các tuyến vận tải an toàn sẽ là điều kiện quan trọng để Ấn Độ và Iran có thể thúc đẩy trao đổi hàng hóa.

Trong một diễn biến liên quan, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent ngày 31-8 cho biết, Washington có thể công bố các biện pháp trừng phạt thứ cấp mới hằng tuần nhằm gia tăng sức ép kinh tế đối với Iran.

Trước đó, hôm 24-8, Bộ Tài chính Mỹ đã phát động 'Chiến dịch loại bỏ kinh tế’ - một chiến dịch chưa từng có nhằm vào Iran và những quốc gia hỗ trợ nước này. Theo thông báo của Nhà Trắng, các biện pháp trừng phạt nhằm vào 5 lĩnh vực quan trọng mà Iran khai thác ở nước ngoài: tài sản số, công nghệ, vàng, hàng không và vận tải biển.